Тайландтики үч көчмән һоқуқи гурупписи һөкүмәттин кәчүрүмгә еришкән икки уйғурни хитайға қайтурмаслиқни тәләп қилди

Source: Közet
Published: 2026-10-31
Original: https://kozet.org/thai-rights-groups-uyghur-men-return-china/

Банкок, 31-өктәбир — тайландтики үч мусапир вә көчмән һоқуқи тори 31-өктәбир баянат елан қилип, һөкүмәттин банкоктики суан пһлу көчмәнләрни тутуп туруш мәркизидә тутулуватқан, падишаһ кәчүрүмигә еришкән икки уйғурни хитайға қайтурмаслиқни тәләп қилди. Баянатта бу икки кишиниң адвокатлириға хитайға қайтишни халимайдиғанлиқини ейтқанлиқи, 21-өктәбирдә түрмидин тутуп туруш мәркизигә йөткәлгәндин буян адвокатлириниң улар билән көрүшәлмигәнлики ейтилди. (Közet хәвиригә асасән)
Гуруппилар йеқинда өткүзүлидиған дөләт бихәтәрлик кеңиши йиғининиң бу икки кишиниң тәқдирини бәлгилишидин әндишә қилидиғанлиқини ейтти; 2025-йил 27-февралдиму мушундақ бир йиғинниң қарари билән мушу тутуп туруш мәркизидики 40 уйғур хитайға қайтурулған, улар билән шуниңдин буян һечким алақилашалмиған. Сабиқ парламент әзаси каннави суебсангниң йезишичә, хитай авғустниң ахирида тайланд ташқи ишлар министирлиқиға рәсмий мураҗиәт қилип, әйни вақитта түрмидә турған бәш уйғурни қайтурушни тәләп қилған; министирлиқ қарарниң мунасивәтлик органларға тәвә икәнликини, шәхсләрниң хаһишиниңму нәзәргә елиниши керәкликини җаваб бәргән. Хитайниң тайландтики баш әлчиси җаң җйәнвей 27-өктәбир, йәни икки киши йөткәлгәндин бир нәччә күн кейин, кеңәшниң йеңи баш катипи генерал чайпроак доңправпат билән көрүшкән. (Közet хәвиригә асасән)
Гуруппилар һөкүмәтниң аллиқачан үчинчи дөләткә йөткәш йоли барлиқини ейтти: баш министир анутин чарнвиракул 26-авғустта имзалиған чегридин қоғлаш низаминиң 8-маддиси бойичә, қийнаш яки мәҗбурий ғайиб қилиш хәвпигә дуч келидиған кишини, униң язма разилиқи билән, үчинчи дөләт яки хәлқара тәшкилат тәләп қилалайду; тәләп дипломатийә йоли билән чегридин қоғлаш буйруқидин кейинки 7 күн ичидә берилип, йөткәш 30 күн ичидә тамамлиниши керәк. Сентәбирдә парламент комитетиға берилгән мәлуматқа асасланғанда, бир дөләт уларни қобул қилишни аллиқачан тәклип қилған. Гуруппиларниң төт тәлипи: уйғурларни мәҗбурий қайтурушни тохтитиш; адвокатлар, дөләтлик кишилик һоқуқ комитети вә б д т мусапирлар ишлири алий комиссарлиқиниң улар билән дәрһал көрүшүши; уларниң «әркин вә толуқ мәлуматлиқ қарари» ға һөрмәт қилиш; қобул қилишни халайдиған үчинчи дөләткә орунлаштуруш. Дөләтлик кишилик һоқуқ комитети өткән йили 2025-йиллиқ қайтурушниң қайтурмаслиқ принсипиға вә 2022-йиллиқ қийнашқа қарши қанунға хилаплиқ қилғанлиқини тапқан. (Közet хәвиригә асасән)