Taylandta kechürümge ërishken ikki uyghur köchmenlerni tutup turush merkizige yötkeldi; adwokatliri bilen körüshüshi cheklendi

Source: Közet
Published: 2026-10-30
Original: https://kozet.org/thailand-uyghur-pardon-deportation-china/

Bankok, 30-öktebir — 2014-yili taylandta tutulghan ikki uyghur er 21-öktebir padishah kechürümi bilen klon'g prëm türmisidin bankoktiki su'an flo köchmenlerni tutup turush merkizige yötkeldi; bu merkez 2025-yil 2-ayda ularning guruppisidiki 40 erning xitaygha qayturulushida ishlitilgen idi. Bu ikki kishining biri tutulghanda 14 yashta bolup hazir 26 yashta, yene biri hazir 34 yashta. Tayland köchmenler idarisi ularning dölet bixeterlik këngishi qarar qilghandin këyin xitaygha yaki üchinchi döletke ewetilidighanliqini ëytti. (Közet xewirige asasen)
Yötkelgendin buyan ularni hëchkim körelmidi: adwokatlar we ulargha wekillik qilidighan tinchliq hoquq fondi 21-, 22- we 26-öktebir körüshüshni telep qildi, her qëtim telep yuqiri derijige yötkeldi, jawab bërilmidi yaki ret qilinmidi; döletlik kishilik hoquq komitëtining telipimu shundaq yötkeldi. Shwëtsiyede turushluq musteqil tetqiqatchi nirola elime ularning adwokat, kishilik hoquq teshkilatliri we taylandtiki dostliri bilen alaqisi üzülgenlikini, hetta di'asporadiki a'ililirige tëlëfon qilalmighanliqini ëytti. Ikkilisi yazma shekilde xitaygha qaytmasliqni ëytqan bolup, qaytip barsa toqulma jinayet bilen eyiblinishtin ensireydu. (Közet xewirige asasen)
Yötkelgendin 6 kün këyin, 27-öktebir xitayning taylandtiki bash elchisi jang jyenwëy ularning teqdirini belgileydighan dölet bixeterlik këngishining yëngi bash katipi gënëral chaypro'ak dongprahpat bilen körüshti; këngesh buni wezipige teyinlinish munasiwiti bilen qilin'ghan nezaket ziyariti dep, muzakire tëmiliri ichide «tayland-xitay qanun ijra hemkarliqi» ning barliqini ëytti; elchixanining bayanida jangning qanun we qanun ijra jehettiki «yaxshi hemkarliq» ni maxtighanliqi, chaypro'akning «her tereplime hemkarliq» ni kücheytishke wede bergenliki yëzilghan. Kem dëgende bir dölet ularni qobul qilishni teklip qilghan bolup, buni tashqi ishlar ministirliqining wekili 9-ayda parlamënt komitëtigha ëytqan; adwokatlar we tetqiqatchilar qayturushning yëqinliship qalghanliqidin ensireydu. (Közet xewirige asasen)
Bu ikki kishi 2014-yil 3-ayda malaysiya chëgrisi yënidiki kawchuk baghchisida tutulghan 300 din artuq uyghurning ichide bolup, türkiyege bërishni ümid qilghan idi. 2015-Yil 6-ayda ayallar we balilarning köpinchisi türkiyege ewetildi, bir heptidin këyin 109 kishi xitaygha qayturuldi; tutup turush jeryanida yëngi tughulghan bowaq we 3 yashliq bala qatarliq besh kishi öldi. Guruppidiki yene üch er hazirmu klon'g prëmda turmaqta. Tayland döletlik kishilik hoquq komitëti 2025-yildiki qayturushni qanunsiz dep, qayturushqa bolmaydighan prinsip we 2022-yilliq qiynashqa qarshi qanun'gha xilap dep tapqan; birleshken döletler teshkilati mutexessisliri, kishilik hoquq közitish teshkilati we fortifay hoquq teshkilati 40 kishining iz-dëriki, salametliki we qanuniy halitining namelumliqini ëytti. Hazir shu këngesh bu ikki kishining höjjitini qolida tutmaqta. Közet ularning bixeterliki üchün ismini ashkarilimidi. (Közet xewirige asasen)